Hoe wordt een nieuwe burgemeester benoemd?
Afgelopen 11 mei kondigde burgemeester Klaas Smid zijn vertrek aan per 1 november 2026. Intussen is duidelijk geworden dat er eerst een tijdelijk waarnemend burgemeester komt. Over een aantal maanden start het traject om een nieuwe burgemeester te benoemen. Maar hoe werkt een burgemeestersbenoeming eigenlijk?
De gemeente moet, binnen afzienbare tijd na vertrek van de ‘oude’, een nieuwe burgemeester hebben. De gemeenteraad speelt een grote rol in de burgemeestersbenoeming. Vanuit de gemeenteraad is een commissie samengesteld die zich bezighoudt met de burgemeestersbenoeming. Deze commissie heet de vertrouwenscommissie en bestaat geheel uit raadsleden, één uit elke fractie. Daarnaast heeft de Commissaris van de Koning een belangrijke rol in het benoemingsproces.
Wanneer er een nieuwe burgemeester moet komen, stelt de vertrouwenscommissie eerst een profielschets op die door de gemeenteraad wordt vastgesteld. Voordat deze wordt vastgesteld, worden ook de inwoners erover geraadpleegd. De gemeenteraad en dus ook de vertrouwenscommissie, vindt dat erg belangrijk.
Profielschets
Vervolgens wordt de profielschets aangeboden aan de Commissaris van de Koning die hiervoor speciaal naar de gemeenteraadsvergadering komt. Daarna stelt zij de sollicitatieprocedure open en dat wordt aangekondigd via diverse media, zoals de Staatscourant en de website van de provincie Drenthe. Daarin wordt altijd verwezen naar de profielschets.
De sollicitatiebrieven die gericht moeten worden aan de Koning komen vervolgens bij de Commissaris van de Koning binnen en deze worden ook aangeboden aan de vertrouwenscommissie. De Commissaris maakt een eerste selectie van een aantal kandidaten die zij het meest geschikt vindt voor het burgemeesterschap, maar de vertrouwenscommissie mag ook andere kandidaten uitnodigen.
Sollicitatiegesprekken
De vertrouwenscommissie voert vervolgens de sollicitatiegesprekken met de kandidaten. Ten slotte doet de vertrouwenscommissie een voorstel aan de gemeenteraad voor aanbeveling van de nieuwe burgemeester. De raad vergadert en besluit hierover achter gesloten deuren. Daarna wordt de naam bekend gemaakt.
Proces start over een aantal maanden
Bovenstaand proces is een langdurig proces, dat over een aantal maanden begint. Het is namelijk zo dat in goed overleg tussen de vertrouwenscommissie en de Commissaris van de Koning besloten is eerst een tijdelijk waarnemend burgemeester aan te stellen. Het leek zowel de commissie als de Commissaris beter dit eerst te doen, onder meer vanwege de recente raadsverkiezingen, de inwerkperiode van de nieuwe raad, de vorming van een nieuw college en de tijd en aandacht die daarmee gemoeid is. Ook wil de vertrouwenscommissie het proces niet onder tijdsdruk laten plaatsvinden en vindt zorgvuldigheid heel belangrijk. Daar is nu gelegenheid voor.
Vrijwel de gehele procedure vindt achter gesloten deuren plaats, ter bescherming van de sollicitanten. Het lekken vanuit de vertrouwenscommissie is strafbaar.